Imesasishwa: 3 Novemba 2026. Huu ni mwongozo wa jumla, si ushauri wa kisheria.
Ndiyo, kubeti mtandaoni ni halali Tanzania, lakini kupitia kampuni zenye leseni tu. Michezo ya kubahatisha inasimamiwa na Bodi ya Michezo ya Kubahatisha Tanzania (Gaming Board of Tanzania, GBT) chini ya Sheria ya Michezo ya Kubahatisha (Gaming Act, Sura ya 41). Kubeti mtandaoni kunaongozwa pia na Kanuni za Michezo ya Kubahatisha kwa Mtandao za mwaka 2022 (Gaming (Internet Gaming) Regulations, 2022, Tangazo la Serikali Na. 478T).
Nani anasimamia kubeti Tanzania?
Bodi ya Michezo ya Kubahatisha Tanzania inatoa leseni, inasimamia kampuni na inapokea malalamiko ya wachezaji. Kila kampuni inayotoa huduma ya kubeti kwa wateja wa Tanzania inapaswa kuwa na leseni ya Bodi. Rejista ya kampuni zenye leseni inapatikana kwenye tovuti ya Bodi, gamingboard.go.tz.
Tumeinakili rejista hiyo kwenye orodha ya kampuni za kubeti zenye leseni. Kufikia tarehe 3 Novemba 2026, kuna kampuni 38 zenye leseni ya kubeti mtandaoni.
Umri wa chini: miaka 18
Kanuni za 2022 zinazitaka kampuni zenye leseni kuhakikisha kwamba watu walio chini ya umri wa miaka 18 hawashiriki. Pia zinatakiwa kuonyesha wazi kwenye tovuti zao kwamba hakuna mtu aliye chini ya miaka 18 anayeruhusiwa kucheza. Kampuni inaweza kukuomba uthibitishe umri na utambulisho wako.
Kampuni zenye leseni zinapaswa kukufanyia nini?
Kwa mujibu wa Kanuni za 2022, kampuni yenye leseni inapaswa, miongoni mwa mambo mengine:
- kuonyesha onyo kuhusu hatari ya uraibu wa kamari na kiungo kinachoelekeza kwenye sera yake ya kucheza kwa uwajibikaji;
- kukuruhusu kuweka kikomo cha kiasi cha pesa unachoweza kuweka kwenye akaunti au kubeti;
- kukuruhusu kujizuia kucheza (self-exclusion). Ukijizuia, huruhusiwi kurudi kucheza kwa miezi sita bila idhini ya Bodi, na kampuni haipaswi kukutumia matangazo katika kipindi hicho;
- kuweka sheria za michezo kwa Kiswahili na Kiingereza.
Kodi ya ushindi
Ushindi wa kubeti nchini Tanzania hukatwa kodi. Kampuni yenye leseni ndiyo inayokata kodi hiyo kabla ya kukulipa, na kuiwasilisha kwa Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA).
Kiwango cha kodi kimewekwa kwenye kifungu cha 34 cha Sheria ya Michezo ya Kubahatisha:
- Kuanzia 1 Julai 2025, Sheria ya Fedha ya 2025 iliweka viwango maalum: asilimia 12 ya ushindi kwa kubeti michezo na asilimia 13 kwa kasino za kawaida (zisizo za mtandaoni).
- Sheria ya Fedha ya 2026, inayotumika tangu 1 Julai 2026, imefuta viwango hivyo maalum. Jedwali la TRA la viwango vya kodi linaonyesha kwamba kiwango cha jumla cha kodi ya ushindi ni asilimia 15 ya thamani ya ushindi. Kwa hiyo, hiki ndicho kiwango kinachotumika sasa pia kwa kubeti michezo.
Kampuni yako inapaswa kuonyesha kiasi cha kodi kilichokatwa kwenye historia ya mikeka au ya miamala yako.
Viwango vya kodi vinaweza kubadilika kila mwaka mpya wa fedha unapoanza mwezi Julai. Kwa taarifa za hivi karibuni, angalia tovuti ya TRA, tra.go.tz.
Kubeti kwenye tovuti zisizo na leseni
Tovuti za nje zisizo na leseni ya Tanzania zinaweza kupatikana mtandaoni, lakini hazisimamiwi na Bodi. Ukipata tatizo, kwa mfano kunyimwa malipo ya ushindi, huna mahali pa kuwasilisha malalamiko hapa Tanzania. Ushauri wetu: tumia kampuni zilizo kwenye rejista ya Bodi pekee.
Malalamiko
Ikiwa una tatizo na kampuni yenye leseni, anza kwa kuwasiliana na kitengo cha huduma kwa wateja cha kampuni hiyo. Hifadhi ushahidi (picha za skrini, namba ya muamala). Tatizo likiendelea, unaweza kuwasilisha malalamiko kwa Bodi kupitia tovuti yake (sehemu ya Complaints) au kwa barua pepe [email protected].
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Je, ni kosa kubeti kwenye tovuti isiyo na leseni? Sheria inazitaka kampuni ziwe na leseni kabla ya kutoa huduma. Kwa mchezaji, hatari kubwa ni kukosa ulinzi wowote. Kwa maswali ya kisheria kuhusu hali yako, wasiliana na mwanasheria.
Je, ninapaswa kulipa kodi tena baada ya kupokea ushindi? Kodi ya ushindi inakatwa na kampuni kabla ya malipo. Kwa maswali kuhusu kodi nyingine, wasiliana na TRA.
Je, tangazo la kubeti linahitaji kibali? Ndiyo. Kanuni ya 56(1) inasema hakuna mtu anayeruhusiwa kutangaza mchezo wa kubahatisha bila idhini ya Bodi.
Kubeti ni kwa watu wenye umri wa miaka 18 au zaidi. Beti kiasi tu unachoweza kumudu kukipoteza.